Hautpflege ist Seelenpflege: Carl Ludwig Schleichs Aforismen (2)

Nadenken over het menselijk bestaan
Dat de aforismen in de bundel van Carl Ludwig Schleich in het hoofdstuk over het leven en de beleving daarvan niet in de laatste plaats medische aspecten bevatten — welke onder meer het verlengen van het leven als thema hebben en aspecten van menselijk gedrag die een voortijdig einde van het aardse bestaan zouden kunnen retarderen — is niet verwonderlijk, gezien zijn functioneren als medicus die vooruitkeek en daaraan consequenties heeft verbonden, niet alleen binnen zijn vakgebied, maar die het menselijk bestaan in een ruimere context heeft ervaren en dienovereenkomstig zijn ondermaanse bestaan heeft ingedeeld.
In de tijd dat hij, na zijn eindexamen aan het Katharinen-Gymnasium te Strahlsund had gedaan, was hij eerst in Zürich gaan studeren, waar hij bevriend raakte met de dichter Gottfried Keller, waardoor ongetwijfeld een verder uitdiepen van de literaire belangstelling van de jonge medisch student werd gerealiseerd.
Bovendien behoorde Schleich tot de categorie medici zonder oogkleppen die nuttige tips gaven om de weg naar de apotheek zo veel mogelijk overbodig te maken. In die zin zag hij, goed een eeuw geleden reeds een alternatief voor het onleesbaar pennen op vel uit het receptenblok. Maar goed, daar was het verstandige deel van de witjassen in Duitsland een eeuw geleden al van doordrongen.

Das Leben — Ein Erleben

Unser Leben ist ein Erleben. Es ist so lang als es Erlebnisse in sich schließt.

Es ist vielleicht wichtiger, das Leben zu vertiefen, als es zu verlängern und auszudehnen.

Es gibt Methoden, diese Gesäßmuskeln zu stählen. Es gibt mikroskopische Turnübungen; die Überdehnung dieser mikroskopischen Muskeln zu verhüten, das ist der Inhalt jeder Lehre zur Erhaltung des Lebens.

Wir werden dauernd von neuem erzeugt:

Durch die Saatkörner der Nahrung.

Die meisten Menschen die früh alt werden, sind es immer gewesen.
Es gibt greisenhafte Kinder, wie es Kinderseelen bei alten Leuten gibt.

Von der Haut aus kann man die Seele stählen.

Hautpflege ist Seelenpflege.

Ich kenne nur ein Mittel, der Willenskraft auf physischen Wege zu Hilfe zu kommen: die kalte Dusche. Jeden Morgen von der Wiege bis zur Bahre eine Dusche, ist ein Luftbad und eine Sohlenreiniging.

Der Weg zum Badezimmer ist näher als der zum Apotheker.

_____________

Afbeelding: Carl Ludwig Schleich in de tijd van zijn medisch assistentschap te Greifswald, 1880.

Wijze woorden betreffende De Dood, door G.J.P.J. Bolland

Het leven heeft zijne mogelijkheid, bestendigheid en onhoudbaarheid, en tot de eenheid waaraan het zich te buiten gaat, komt het in den dood.

De dood — bestaat niet. Hij geldt niettemin als de eenheid, waarin de veelheid des levens bestendig verdwijnt, en al wat levend staat en gaat, heeft reeds als zoodanig den dood in het lijf.

De dood is besliste verevening van de tegenstellingen der verenkelde zieligheid of zielige verenkeling.

De dood is de heer des levens, en de vrees voor dien heer het begin der wijsbegeerte; wat den dood niet heeft gevreesd komt niet tot wijsheid, — en wat over die vrees niet heenkom, even weinig.

De nacht van den dood is de dageraad van den geest: de opheffing van voorondersteld natuurlijk leven is in den geest eene werkelijkheid.

De zelfvergeestelijking der natuur is eene levendige zelfversterving.

Het natuurlijke leven en de natuurlijke dood zijn in den geest voorondersteld en samengekomen tot werkelijke en werkdadige eenheid; daarom is de dood der natuurlijkheid een opleven des geestes.

In levenden lijve is de geest van den dood onafscheidelijk; ieder onzer heeft dan ook de dood in het lijf.

De wijze sterft niet meer. Hij is in levenden lijve der wereld afgestorven.

Het leven bestendigt zich door den dood, en de geest heeft eeuwig leven door den dood.

Aan zijne zieligheid moet het natuurlijke leven den natuurlijken dood in; de geest is onsterfelijk.

Aan den dood gaat de mensch zijn leven te buiten in den geest, en àls de geest; de geest vooronderstelt natuurlijk leven, om er boven uit te zijn.
__________

Gerardus Johannes Petrus Josephus Bolland (1854-1922), in leven hoogleraar te Leiden, liet De Boeken der Spreuken — uit de leerzaal van zuivere rede voor het eerst in 1913 uitgeven; de tweede druk is verschenen in 1919; uit die editie stammen de hierboven verzamelde spreuken.

Diep doorleefde gevoelens over het fenomeen Muziek (2)

Waar de spraak ophoudt, begint de muziek.
E. Th. A. Hoffmann (1776-1822)

De toonkunst is 's mensen hart.
Richard Wagner (1813-1883)

De wereld der muziek is niet altijd de wereld der harmonie.
J. de Bonnefon

Men heeft de muziek bevroren architectuur genoemd; evenzo kan men de muziek vloeibare architetuur noemen.
Moritz Hauptmann (1792-1868)

De muziek is de middelaarster tussen het geestelijke en het zinnelijke leven.
Bettina von Arnim (1785-1859)

Ik heb eens Mimi in La Bohème zien sterven dat ik wenste dat het werkelijk gebeurde.
Leopold Koch

De muziek spreekt bovenal de taal der vertroosting.
Jonathan

In alles is muziek, als men slechts oren heeft.
George Gordon, Lord Byron (1788-1824)

Das höchste muss man singen
Weil man's nicht sagen kann.
Peter Rosegger (1843-1918)

Muziek wekt spanningen in de menselijke ziel; zij wekt deze klaarblijkelijk in diepere zielslagen dan die welke voor de rede toegankelijk zijn.
Rudolf Escher (1912-1980)

Wer nicht durch die Musik beweget kann werden,
ist einmal nicht würdig zu leben auf Erden;
wann einem die Musik nicht missfällg ist,
ein Zeichen versicherter Seligkeit ist.
Johann Valentin Rathgeber (1682-1750)
____________
Afbeeldingen
1. Ernst Theodor Amadeus Hoffmann, dichter en componist.
2. Auteur Peter Rosegger.

Diep doorleefde gevoelens over het fenomeen Muziek (1)

De muziek is het meest geschikt om ons die loutere duur, dat voortdurend gesnor en dat ononderbroken gegonsvan het diepere leven te doen vatten.
Henri Bergson (1859-1941)

Het oor bevredigen, het hart ontroeren, de geest verkwikken, dat doet de muziek!
Benedett Marcello (1686-1739)

Muziek is de zilveren trap met het hemelsblauw van violen en 't vlammend rood van trompetten, die rustend op de uiterste rand der aarde, ons de gelegenheid biedt op te stijgen tot de sterren.
Nino Salvaneschi (1886-1968)

Het onuitsprekelijk innige van alle muziek, waardoor zij als een door en door bekend en toch eeuwig ver verwijderd paadijs lijkt, zo begrijpelijk is en tevenszo onverklaarbaar, berust daarop dat ze alle roerselen van ons diepste wezen weergeeft, doch boven alle werkelijkheid en ver van alle kwelling.
Arthur Schopenhauer (1788-1860)


Er is maar één ding op de wereld die mij goed doet en dat is de muziek, mar die vreugd zou een ander welicht smart noemen.
Julie de Lespinasse (1732-1776)

Alle methode is ritme. Heeft men het ritme in zijn macht, dan kan men de wereld bedwingen. Ieder mens heeft zijn individueel ritme .
Novalis (1772-1801) [1]

Onder alle ervaringen van de aarde zou enkel de liefde kunnen wedijveren met goede muziek. Maar gelukkig, zij completeren elkaar. Zij vermeerderen zelfs elkaar.
Matthijs Vermeulen (1888-1967)

Muziek is tegelijk de meest gebiedende en de meest toegankelijke kunst; wel is het niet mogelijk aan haar dwang te ontkomen, maar anderzijds verleent zij grenzeloze vrijheden.
J.H.Rosny [2]

Een oeropenbaring noem ik de muziek; in geen enkele andere kunst veruiterlijkt de geheimzinnige mens zich zo kristalhelder. Johann Gottfried Kinkel (1815-1882)

De muziek verlangt dat men immer in een toestand van ontvankelijkheid verkeert, in een soort van gelukkige vrouwelijke gevoeligheid, opdat ze bevruchtend zou kunnen werken.
Friedrich Nietzsche (1844-1900)

Het oudste, echtste en schoonste muziekinstrument, het instrument waaraan onze muziek alleen haar bestaan dankt, is de menselijke stem. Richard Wagner (1813-1883)
__________
[1] Meer prachtige uitspraken van Novalis over andere thema's kunt u vinden in een aparte bijdrage, die op 1 november op een van mijn privé-sites is gepubliceerd.
[2] J.H. Rosny is een pseudoniem voor de twee broers Joseph Henri Honoré Boex (1856-1940) en Séraphin Justin François Boex (1859-1948).
____________
Afbeeldingen
1. De Franse filosoof Henri Bergson.
2. De Franse adellijke dochter Julie de Lespinasse.
3. De Duitse dichter Johann Gottfried Kinkel.

Wijze woorden over levensplichten in negen kwatrijnen, van de al te jong gestorven Duitse dichter Ludwig Hölty

Lebenspflichten

Rosen auf den Weg gestreut,
Und des Harms vergessen!
Eine kurze Spanne Zeit
Ward uns zugemessen.

Heute hüpft im Frühlingstanz
Noch der frohe Knabe;
Morgen weht der Totenkranz
Schon auf seinem Grabe.

Wonne führt die junge Braut
Heute zum Altare.
Eh' die Abendwolke taut,
Ruht sie auf der Bahre.

Ungewisser, kurzer Dau'r
Ist dies Erdenleben;
Und zur Freude, nicht zur Trau'r
Uns von Gott gegeben.

Gebet Harm und Grillenfang,
Gebet ihn den Winden;
Ruht bei frohem Becherklang
Unter grünen Linden!

Lasset keine Nachtigall
Unbehorcht verstummen,
Keine Bien' im Frühlingstal
Unbelauschet summen!

Fühlt, so lang es Gott erlaubt,
Kuß und süße Trauben,
Bis der Tod, der alles raubt,
Kommt, sie euch zu rauben.

Unter schlummerndes Gebein,
In die Gruft gesäet,
Fühlet nicht den Rosenhain
Der das Grab umwehet;

Fühlet nicht den Wonnenklang
Angestoßner Becher,
Nicht den frohen Rundgesang
Weingelehrter Zecher.

Ludwig Christoph Heinrich Hölty (1748-1776)
Uit: Gedichte (Leipzig, 1870)
Dit gedicht werd op muziek gezet door
Johann Friedrich Reichardt (1752-1814).

Wijsheid van een wat oudere dichter — in tien regels

AN AUTOGRAPH

The years that since we met have flown
Leave as they found me, still alone:
No wife, nor child, nor grandchild dear,
Are mine the heart of age to cheer.
More favored thou, with hair less gray
Than mine, canst let thy fancy stray
To where thy little Constance sees
The prairie ripple in the breeze;
or one like her to lisp thy name
Is better than the voice of fame.

[Written for an old friend,
Rev. S.H. Emery, of Quincy,
Illinois, who revisited Whittier in 1868.]

John Greenleaf Whittier (1807-1892)
Uit: The Poetical Works
Oxford University Press, 1909

Diepzinnige uitspraken van Novalis over dichters, dichtkunst en genie

Wenn der Geist heiligt, so ist jedes echte Buch Bibel.

Der Künstler steht auf dem Menschen, wie die Statue auf dem Piedestal.

Der Künstler ist durchaus transzendental.

Die Poesie löst fremdes Dasein in eignem auf.

Das Genie überhaupt ist poetisch. Wo das Genie gewirkt hat — hat es poetisch gewirkt. Der echt moralische Mensch ist Dichter.

Der echte Anfang ist Naturpoesie. Das Ende ist der zweite Anfang — und ist Kunstpoesie.

Nur ein Künstler kann den Sinn des Lebens erraten.

Je größer der Dichter ist, desto weniger Freiheit erlaubt er sich, deso philosophischer ist er.

Die Poesie ist das echt absolut Reelle. Dies ist der Kern meiner Philosophie. Je poetischer, je wahrer.

Der echte Dichter ist a l l w i s s e n d — er ist eine wirkliche Welt im kleinen.

Das Märchen ist gleichsam der K a n o n d e r P o e s i e — alles poetische muß märchenhaft sein. Der Dichter betet den Zufall an.

Jede Wissenschaft wird Poesie — nachdem sie Philosophie geworden ist

Jedes Wort ist ein Wort der Beschwörung. Welcher Geist ruft — ein solcher erscheint.

Die Philosophie ist eigentlich Heimweh — Trieb ü b e r a l l z u H a u s e z u s e i n.

Wir sind auf einer Mission: zur Bildung der Erde sind wir berufen.
__________

Novalis (pseudoniem van Georg Friedrich Philipp Freiherr von Hardenberg (1772-1801).
Uit: Fragmente
__________
Zie tevens onze bijdrage met daarin de poëtisch verwoorde dichtkunst door deze auteur, op onze zustersite Tempel der Letteren.